ISO 6789 Type I en Type II: wat is het verschil?

Als je gereedschap laat kalibreren conform ISO 6789, kom je altijd het onderscheid tussen Type I en Type II tegen. Het onderscheid bepaalt hoe jouw sleutel gecalibreerd wordt, en wat er in het certificaat staat. Hieronder leggen we het helder uit.

De twee hoofdcategorieën

ISO 6789:2017 en 2003 verdeelt momentsleutels in twee hoofdtypen op basis van hun functie:

	Type I. Indicerend	Type II. Instellend
Functie	Toont het toegepaste koppel terwijl je draait	Geeft een signaal als het ingestelde koppel bereikt is
Voorbeelden	Balkmonteur, digitale koppelmeter	Kliksleutel, voorinstelbare sleutel
Aflezing	Schaal, wijzer of display	Klik, piep of digitaal signaal
Gebruik	Controleren, monitoren, reverse engineering	Productie, assemblage, eindafstelling
Nauwkeurigheidseis	±4% van de nominale waarde	±4% van de ingestelde waarde

Type I. Indicerende momentsleutels

Type I instrumenten tonen het koppel continu tijdens gebruik. Er zijn drie subcategorieën:

• Type IA, balksleutel: De klassieke staafveer. Meest directe en minst slijtgevoelige uitvoering, geen mechanisch klikmechanisme dat slijt.
• Type IB, wijzerplaatsleutel: Analoge weergave via wijzerplaat. Goed leesbaar, geschikt voor controlemetingen en kwaliteitscontrole.
• Type IC, digitale indicerende sleutel: Digitaal display, vaak met geheugen en data-outputfunctie voor traceerbaarheid en rapportage.

Type II. Instellende momentsleutels

Type II instrumenten worden vooraf ingesteld op een doelkoppel en geven een signaal wanneer dat bereikt is. Dit is verreweg het meest gebruikte type in werkplaatsen. Subcategorieën:

• Type IIA, enkelvoudig instelbaar: Vaste fabrieksinstelling, niet door de gebruiker aanpasbaar.
• Type IIB, kliksleutel met micrometer-instelling: De meest gebruikte werkplaatssleutel. Verstelbaar over het volledige bereik via een micrometer.
• Type IIC, kliksleutel met schaalinstelling: Vergelijkbaar met IIB; instelling via een schaal op de behuizing.
• Type IID, elektronische kliksleutel: Digitale instelling, vaak met signaalgeheugen en datalogging voor traceerbaarheid.

Wat betekent dit voor kalibratie?

	Type I	Type II
Meetpunten	Min. 5 over het volledige bereik	Min. 5 bij het ingestelde punt
Herhalingen per punt	Min. 3	Min. 5
Draairichting	Alleen actieve richting	Alleen actieve richting
Certificaat	Protocol met alle meetpunten over bereik	Protocol per ingesteld meetpunt

Welk type heeft jouw werkplaats?

• Klikt jouw sleutel bij een bepaald koppel? → Type II
• Kun je de koppelwaarde aflezen terwijl je draait? → Type I
• Is de instelling vast en niet aanpasbaar? → Type IIA
• Heeft jouw sleutel een micrometer-instelling? → Type IIB

Veelgestelde vragen

Is Type I nauwkeuriger dan Type II?

In theorie zijn de nauwkeurigheidseisen gelijk (±4%). In de praktijk zijn balksleutels (Type IA) minder gevoelig voor slijtage omdat er geen klikmechanisme is dat op termijn vermoeid raakt.

Mijn kliksleutel, is dat Type IIB of IIC?

Als je hem kunt instellen met een draaiknop die lijkt op een micrometer (met mm-markering), is het IIB. Als er een cilinder met schaalmarkering is, is het IIC. Beide werken hetzelfde kalibratieschema.

Kalibreren jullie alle subcategorieën?

Ja. Wij kalibreren alle Type I en Type II subcategorieën conform ISO 6789:2017 en 2003, voor alle gangbare merken.

Mijn sleutel heeft zowel een klik als een display, welk type is dat?

Waarschijnlijk Type IID, een elektronische kliksleutel. Het display toont het doelkoppel en de sleutel klikt bij bereik. Wij kalibreren ook dit type.

Staat het type op mijn kalibratiecertificaat?

Ja. Ons DTS-certificaat vermeldt het instrumenttype (I of II) en de subcategorie, naast alle meetwaarden en de referentieapparatuur.